دستورالعمل اجرايي برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي مقطع پيش دبستان

دستورالعمل اجرايي برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي مقطع پيش دبستان
بسمه تعالي دستورالعمل اجرايي برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي مقطع پيش دبستان ودبستان (1387) معاونت امور فرهنگي و پيشگيري دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي مقدمه: برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي، برنامه‌اي آموزشي است كه با هدف پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي و ارتقاء سطح سلامت روان توسط دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي معاونت ...

بسمه تعالي

دستورالعمل اجرايي برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي
مقطع پيش دبستان ودبستان
(1387)


معاونت امور فرهنگي و پيشگيري
دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي

مقدمه:
برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي، برنامه‌اي آموزشي است كه با هدف پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي و ارتقاء سطح سلامت روان توسط دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي معاونت امور فرهنگي و پيشگيري سازمان بهزيستي كشور طراحي و تدوين گرديده است. اين برنامه براي مقاطع پيش دبستان و ابتدايي اجرا مي گردد.

مقطع پيش دبستان
اجراي بسته هاي آموزش مهارت هاي زندگي ويژه پيش دبستان در مراكز پيش دبستان تحت نظارت سازمان بهزيستي و آموزش و پرورش اجرا مي گردد. براي اين منظور دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي با دفتر امور كودكان و نوجوانان توافق نامه اي (پيوست 1) به امضاء رسانده است . نحوه اجرا به شرح زير مي باشد:

1. آموزش مربيان مراكز پيش دبستان :
معاونت امور فرهنگي و پيشگيري استان با هماهنگي معاونت امور اجتماعي،‌از مربيان و مديران مهدها جهت آموزش دوره مهارت هاي زندگي دعوت به عمل آورده سپس طي يك دوره كارگاه 24 ساعته با شيوه يادگيري فعال، بسته آموزشي را به مربيان و مديران آموزش مي دهد. طي سياست هاي دفتر مقرر گرديده است از اين پس ( از سال تحصيلي87) جهت آموزش مربيان و مديران هزينه هاي كارگاه از مراكز پيش دبستان دريافت گردد.

2. توزيع بسته هاي آموزشي :
بسته شامل مجموعه كارت ها و يك كتاب راهنما است . محتوا در داخل يك كيف قرار مي گيرد. مجموعه كارت ها شامل : كارت هاي آموزش ، كارت هاي فعاليت کودک (كه مربيان مي بايست براي انجام فعاليت در كلاس، به تعداد نوآموزان از كارت كپي تهيه كرده و در كلاس استفاده نمايند) و كارت هاي بازي. بسته آموزشي به صورت ماندگار در مهد يا مراكز پيش دبستان باقي مي ماند.

از آنجا كه چاپ بسته بر عهده استان مي باشد ،‌ طي سياست هاي دفتر مقرر گرديده است تا اعتبارات طرح در اختيار استان قرار گيرد تا فعاليت هاي مربوطه توسط استان به انجام رسد.

3. ارزشيابي :
بازديد از كلاس هاي آموزش نو آموزان و ارزشيابي شيوه آموزش مربيان ،‌ استخراج مشكلات اجرايي طرح ،‌ و كلاس هاي باز آموزي، به عهده كارشناسان ستادي استان است .

4. ساعت درسي :
اين بسته در طي 13 هفته و در طول هفته اجرا مي گردد. اثربخشي برنامه با طول مدت و مداومت آموزش رابطه مستيم دارد.
معاونت پيشگيري جهت اجراي اين طرح حق الزحمه به مربيان و مديران پرداخت نمي كند.


? مقطع ابتدايي
اين برنامه با همكاري وزارت آموزش و پرورش در سطح مدارس كشور در حال اجرا مي‌باشد. مخاطبان اصلي اين برنامه دانش‌آموزان هستند . از آنجا كه هرگونه آموزشي به دانش‌آموزان توسط معلمان و مربيان صورت مي‌پذيرد، اين برنامه داراي دو گروه هدف دانش‌آموزان و معلمان( مربيان بهداشت و مديران) است و برنامه، داراي دو محتواي آموزشي دانش‌آموز و معلم مي‌باشد.

لذا براي اجراي بهينه و مطلوب برنامه، لازم است تا فعاليت‌هاي ستادي، استاني و كارشناسان به تفكيك مشخص و منسجم شوند. حال حاضر برنامه در مقطع دبستان شامل: پايه‌هاي تحصيلي اول، چهارم و پنجم است.

دستورالعمل اجرايي به شرح زير مي باشد:
عقد تفاهم نامه :برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي هرساله با عقد قرارداد بين سازمان بهزيستي كشور و وزارت آموزش و پرورش از ابتداي سال تحصيلي در سراسر كشور اجرا مي‌گردد.

شكل تفاهم نامه به صورت استاني و ستادي مي باشد. به اين صورت كه ستاد بهزيستي کشور با دفتر آموزش و پرورش پيش دبستان و ابتدايي معاونت آموزش عمومي (سابق)، معاونت آموزشي و نوآوري وزرات آموزش و پرورش (جديد) در سطح كشور تفاهم نامه تهيه كرده و استان ها هم با سازمان آموزش و پرورش استان تفاهم نامه امضا مي کنند. روش انعقاد تفاهم نامه در اختيار استان مي باشد.

1 ـ تعيين و انتخاب مدارس:
تعيين مدارس در هر استان، توسط كارشناسان مسوول آموزش و پرورش و با همكاري كارشناسان استاني سازمان بهزيستي انجام مي‌گيرد. علاوه بر اين كارشناسان مسوول برنامه مهارت‌هاي زندگي معاونت امور فرهنگي و پيشگيري توسط كارشناسان آموزش و پرورش، به مديران و معلمان مدارس معرفي مي‌گردند تا كارشناسان مسوول برنامه بتوانند روند اجراي برنامه را پي‌گيري نموده و آن را ارزشيابي کنند.

لازم به ذكر است روند گسترش طرح از جمله تعداد مدارس و نسبت افزايش دانش‌آموزان تحت پوشش برنامه در استان، توسط سازمان بهزيستي استان تعيين مي‌گردد. البته ميزان پايه تحت پوشش (حداقل عملکرد) در سطح کشور، توسط دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي کشور تعيين مي گردد.

2 ـ تخصيص ساعت درسي:
براي اجراي برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي در مدارس احتياج به يك ساعت درسي خاص است و چون برنامه مهارت‌هاي زندگي جزو دروس آموزش عمومي مدارس نيست لذا مي‌بايست از ساعات آموزشي ساير دروس استفاده كرد. براي اين منظور تخصيص و انتخاب يك ساعت درسي توسط مدير و معلمان هر مدرسه انجام مي‌گيرد.

نكته مهم در انتخاب ساعت، اين است كه به هيچ عنوان از ساعات ورزش يا هنر استفاده نشود زيرا ممكن است اثر منفي بر دانش‌آموزان بگذارد. لازم است تا كارشناسان مسوول برنامه مهارت‌هاي زندگي نحوه انتخاب ساعات درسي را با مدير مدرسه پي‌‌گيري نمايند. انتخاب معلم يا مربي براي تدريس درس مهارت‌هاي زندگي نيز توسط آموزش و پرورش انجام مي‌گيرد.

در برخي از موارد به دليل عدم امكان بازكردن يك ساعت خاص در مدارس، معلمين برنامه را در طول هفته در خلال ساعت درسي اجرا مي‌كنند. تأكيد دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي اجراي برنامه در يك ساعت درسي خاص است.

با توجه به گسترش طرح در استان ها، انجام تمام امور مربوطه، طرح توسط کارشناس استاني امکان پذير نمي باشد. لذا لازم است تا کارشناسان محترم استان، کارشناسان سازمان آموزش و پرورش را به طور کامل توجيه نموده و از همکاري آنها در طرح استفاده نمايند.

3 ـ آموزش برنامه مهارت‌هاي زندگي به كارشناسان بهزيستي:
هرسال تحصيلي قبل از شروع برنامه، كارگاه‌هاي آموزشي جهت بازآموزي كارشناسان مسوول برنامه (مهارت‌ها) برگزار مي‌شود. كارگاه‌هاي آموزشي دو قسمت عمده را در بردارد. قسمت اول شامل آموزش و توجيه برنامه، شيوه‌هاي تدريس (يادگيري فعال) و قسمت دوم فعاليت‌هاي درسي كتاب‌ها است.

اين كارگاه‌ها در مورد موضوعات 10 مهارت اصلي، نحوه آموزش شيوه‌هاي يادگيري فعال مانند بارش فكري، ايفاي نقش، فعاليت در گروه‌هاي كوچك و بزرگ، بحث و گفتگو، شيوه‌هاي كلاس‌داري، تبيين درس مهارت‌هاي زندگي، تأثيرات كوتاه مدت و بلند مدت آن روي دانش‌آموزان، آموزش فعاليت‌ها و درس‌هاي كتاب‌هاي كار است.كارگاه هاي فوق ، توسط دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي کشور برگزار مي‌شود.

علاوه بر آموزش كارشناسان محترم پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي استان ها،‌ ستاد 200 نفر از كارشناسان ارشد آموزش و پرورش كشور را به مدت 40 ساعت آموزش داده است. به ترتيب از هر استان حدود پنج تا شش نفر از كارشناسان ارشد سازمان آموزش و پرورش نيز به عنوان همكاران كارشناسان محترم بهزيستي حضور دارند. با توجه به گسترش طرح در استان ها، لازم است تا از همکاري کارشناسان سازمان آموزش و پرورش استفاده شود.


4 ـ آموزش برنامه مهارت‌هاي زندگي به معلمان يا مربيان مجري برنامه:
كارشناسان مسوول برنامه (مهارت‌ها) بعد از گذراندن آموزش‌هاي لازم در كارگاه‌هاي ذكر شده، جهت آموزش مجريان (معلمان يا مربيان) استان‌ها، كارگاه آموزشي مانند آنچه در بند 3 ذكر شد را برگزار مي‌كنند. لازم به ذكر است كارشناسان مسوول برنامه براي هر پايه تحصيلي كارگاه جداگانه‌اي برگزار خواهند كرد، به عنوان مثال كلاس چهارم در يك كارگاه جداگانه و كلاس پنجم هم در كارگاه جداگانه ديگري برگزار خواهد شد.

زمان برگزاري كارگاه، فراهم آوردن مقدمات برگزاري كارگاه،‌ دعوت از معلمان و تدريس در كارگاه بر عهده كارشناس مسوول برنامه مهارت‌ها در بهزيستي استان است. ساعت آموزشي براي هركارگاه و هرپايه تحصيلي 24 ساعت است.

علاوه بر آموزش معلمان در كارگاه هاي فوق، لازم است تا جلسات توجيهي و يا كارگاه يك روزه نيز براي مديران مدارس برگزار شود . اين كارگاه جهت جلب مشاركت و حمايت مديران از برنامه (به عنوان مثال تخصيص يك ساعت درسي براي درس مهارت هايي براي زندگي)، برگزار مي شود.

6 ـ تيم سازي در استان:
با توجه به گسترش طرح و استقبال عامه مردم از طرح، دفتر درصدد است تا آموزش برنامه فقط به بستر مدارس محدود نشود. بلکه بتوان در مراکز مشاوره، پايگاه هاي سلامت همياران، فرهنگسراها، مساجد و … به آموزش مهارت هاي زندگي پرداخت.

براي رسيدن به چنين هدفي نياز به تيم آموزش است. لازم است تا استان از نيروهاي متخصص استاني مانند مشاوران واجد شرايط آموزش، اساتيد دانشگاه، کارشناسان ارشد آموزش و پرورش، همياران دارايي تحصيلات و شرايط آموزش و… دعوت به عمل آورده و تيم تخصصي آموزش را به منظور T.O.T هاي استاني تشکيل دهد. اسامي و مشخصات تيم آموزش (T.O.T) هر استان به ستاد ارسال مي گردد.

7 ـ بازآموزي و پيشگيري تيم هاي آموزش T.O.T:
از آنجا که تأثير دهي برنامه به نحوه صحيح اجراي برنامه بستگي دارد و چنانچه مجريان برنامه از عهده آموزش به شيوه يادگيري فعال بر نيايند طرح با شکست مواجه خواهد شد، لازم است جهت بازآموزي و پيگيري تيم آموزش برنامه اي مدون داشته باشد. براي اين منظور لازم است، استان برنامه بازآموزي تيم T.O.T خود را براي ستاد ارسال نمايد. برنامه بازآموزي تيم T.O.T فقط محدود به آموزش صرف کتاب هاي تحصيلي مهارت هاي زندگي نيست.

بلکه تيم T.O.T بايد با شيوه ها آموزش فعال، تسهيل گري، مباني رشد، مباني اصول سلامت روان، تئوري هاي شناختي، پيشگيري از اعتياد و اصول اوليه پيشگيري و… آشنا باشد. استان با دعوت از اساتيد مجرب و برگزاري کارگاه هاي آموزشي اقدام به بازآموزي تيم آموزش مي نمايد.

8 ـ چاپ و توزيع كتب درسي، جزوات و وسايل كمك آموزشي:
كتاب‌هاي درسي (كتاب‌هاي كار دانش‌آموزان)، كتاب‌هاي راهنماي معلم، كتاب‌هاي كمك آموزشي براي معلمان، كتاب‌هاي داستان، كارت‌هاي تصويري، پوستر و… توسط معاونت پيشگيري (ستاد) تهيه مي‌گردد. نمونه محتواي تهيه شده به همراه CD آماده چاپ آن به سازمان بهزيستي استان‌ ارسال مي‌گردد تا استان جهت چاپ اقدام نمايد.

لازم است كتاب‌ها در نيمه اول سال به چاپ برسد تا برنامه از اول مهر ماه شروع شود. توزيع كتاب‌ها در مدارس توسط و تحت نظارت كارشناسان مسوول برنامه (مهارت‌ها) انجام مي‌گردد. ستاد از همکاري استان جهت تهيه محتواي آموزشي استقبال نموده و محتواي آموزشي تهيه شده پس از بررسي و تأييد توسط ستاد، به تمامي استان ها جهت چاپ و استفاده ارسال مي شود.

9 ـ ارزشيابي از روند اجراي برنامه:
از آنجا كه هدف اصلي برنامه مهارت‌هاي زندگي، ارتقاء سلامت روان دانش‌آموزان و مجهز كردن آنها به مهارت‌هاي زندگي است، جهت ارزيابي اين هدف، پژوهشي با عنوان ارزشيابي برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي در پايه‌هاي چهارم و پنجم دبستان با همكاري دانشگاه علوم بهزيستي و توانبخشي به اجرا درآمد.نتايج پژوهش مذكور به شرح زير مي باشد:

اين پژوهش در قالب يک طرح تحقيق نيمه آزمايشي در 13 استان اجرا شد. نمونه پژوهش شامل 578 نفر در گروه آزمايشي و 273 نفر در گروه کنترل بود و به صورت نمونه گيري خوشه اي از واحدهاي آموزشي انتخاب و به شيوه تصادفي در گروه هاي آزمايشي و کنترل جايگزين شد. محتواي آموزشي چهار مهارت خود آگاهي (عزت نفس)، مهارت اجتماعي ( دوست يابي)، مهارت حل مساله (حل تعارض هاي فردي) و مهارت مقابله با هيجان خشم بود.

ارزيابي برنامه با تاكيد بر پرسشنامه و به همراه مشاهده ، مصاحبه و فرم هاي نظرسنجي معلمان صورت گرفت که پرسشنامه‌ها به ترتيب عزت نفس ، مهارت هاي دوستيابي ( روابط اجتماعي)، ديدگاه والدين نسبت به مشکلات رفتاري کودکان و مقابله با خشم را اندازه گيري مي‌کردند.

نتايج تجزيه و تحليل آماري داده ها تفاوت معناداري را در پيش آزمون و پس آزمون نمرات گروه آزمايشي در تمام پرسشنامه ها نشان داد. اما در گروه کنترل تفاوت معناداري (Pvalue) بين نمرات پيش آزمون و پس آزمون در تمام پرسشنامه‌ها مشاهده نشد. ساير بررسي‌ها و ارزشيابي‌ها از قسمت اجراي برنامه ، از طريق مشاهده، نظرسنجي و مصاحبه از معلمان و دانش آموزان بود که اثربخشي برنامه بر عملکرد دانش‌آموزان را نشان داد.

براساس نتايج پژوهش حاضر و ساير ارزشيابي‌هاي به عمل آمده در هراستان ، برنامه از مرحله پايلوت و آزمايشي به مرحله استقرار و پايداري درآمده است .با توجه به نتايج اين پژوهش، ارزشيابي از تاثير برنامه بر عملكرد دانش‌آموزان ضروري نمي باشد. اما ارزشيابي از روند اجرايي برنامه (فرآيند)، جزو اهداف هر برنامه مي باشد.

به طور كلي ارزشيابي از برنامه شامل ارزشيابي از شيوه‌هاي تدريس معلم، بررسي مشكلات برنامه از قبيل وجود ساعت درسي، وجود كتاب و لوازم كمك آموزشي، تعداد جلسات آموزش در مدرسه (تعداد درس‌هايي كه معلم در كلاس درس داده است) و ارزشيابي كيفيت اجراي برنامه مي گردد.

بازديد از مدارس و تكميل فرم توسط كارشناسان مسوول برنامه (مهارت‌ها) در هر استان انجام مي‌گيرد. ارزشيابي و بازديد از تمام مدارس تحت پوشش بدين صورت انجام مي‌گردد كه از روش تدريس هر معلم يا مربي، حداقل يك بار در طول سال تحصيلي بازديد به عمل آيد، تا مشخص شود كه برنامه به روش يادگيري فعال اجرا مي‌شود، زيرا تغيير دانش به نگرش و مهارت در دانش‌آموزان حاصل آموزش به شيوه يادگيري فعال است.

با توجه به گسترش طرح استان مي تواند جهت ارزيابي از روند اجراي از گروه هاي داوطلب همياران استفاده نمايد. انتخاب هميار واجد شرايط و داراي تحصيلات مربوطه به عهده کارشناسان استاني مي باشد. گزارش پيشنهادات، نقاط ضعف، نقاط قوت و مشكلات اجرايي استان، به دفتر پيشگيري از آسيب‌هاي اجتماعي کشور ارسال خواهد شد.

10 ـ هزينه‌هاي مربوط به اجراي برنامه
تا قبل از سال تحصيلي 1387-1386در مقطع دبستان هزينه‌هاي چاپ، برگزاري كارگاه‌هاي آموزشي، حق‌الزحمه معلمان، مدير، تهيه وسايل كمك آموزشي، برگزاري اردو يا مسابقات دانش‌آموزي و غيره به عهده سازمان بهزيستي استان بود. حق‌الزحمه معلمان و مديران برحسب شرايط و بودجه استاني تعيين مي‌گردد. اين مبلغ مي‌تواند به صورت هديه براي معلم يا گواهي ضمن خدمت تغيير نمايد. لازم به ذكر است در بعضي از استان‌ها با توافق با سازمان آموزش و پرورش ، به جاي حق‌الزحمه هديه اي براي معلمان و مديران تهيه مي‌شود.

با توجه به گسترش طرح و محدود است بودجه استاني، امکان پرداخت حق الزحمه به معلمان و مديران از طرف سازمان بهزيستي ميسر نمي باشد، لذا دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي سياست جذب مدارس داوطلب و پرداخت هزينه هاي اجزايي طرح از طرف خانواده ها را انتخاب نموده است.

دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي درصدد است تا توجه به سلامت روان را به عنوان يکي از نيازهاي اصلي به خانواده ها معرفي نمايد و خدمات مربوط به سلامت روان از جمله برنامه آموزش مهارت هاي زندگي را در سبد کالاي خانواده جاي دهد. در خاتمه نحوه اجراي برنامه در مدارس داوطلب ذکر شده است. از آنجا كه بودجه طرح آموزش مهارت‌هاي زندگي محدود است ، بهتر است فعاليت‌هايي جهت جذب اعتبارات استاني انجام گيرد به عنوان مثال ارايه طرح‌هايي به استانداري، کميسيون بانوان، صدا وسيما، مشارکت مالي بيشتر آموزش و پرورش استان و ....

11 ـ فعاليت‌هاي فوق برنامه:
در حال حاضر برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي يك برنامه كشوري است كه در تمام استان‌ها در تعداد خاصي از مدارس در حال اجرا است. از آنجا كه نتايج ارزشيابي‌ها و استقبال دانش‌آموزان، والدين و معلمان حكايت از مفيد و موثر بودن برنامه در رسيدن به اهداف ارتقاء سطح سلامت روان دارد، لذا برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي در مرحله استقرار و پايداري مي‌باشد تا در آينده به عنوان يكي از واحدهاي درسي در نظام درسي دانش‌آموزان قرار گيرد. تا رسيدن به چنين مرحله‌اي، برنامه در بعضي از مدارس در حال اجرا است.

علاوه بر اين بسياري از مديران و معلمان تمايل به اجراي برنامه در مدارس دارند ، در صورتي كه به دليل محدوديت در پرداخت حق‌الزحمه معلمان، قادر به توسعه برنامه در چنين مدارسي نمي‌باشيم.

چنانچه معلماني علاقمند به اجراي برنامه، بدون دريافت حق‌الزحمه باشند، كتاب در اختيار آنان قرار مي‌گيرد. جذب مدارس داوطلب نيز يکي از استراتژي هاي مهم دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي است. براي اين منظور لازم است تا طي فراخوان، مدارس داوطلب با مراجعه به معاونت امور فرهنگي و پيشگيري استان در كلاس‌هاي آموزشي مهارت‌هاي زندگي شركت كرده و جهت اجراي برنامه در مدارس،كتاب‌هاي آموزشي را به تعداد دانش‌آموزان از معاونت پيشگيري خريداري نمايند.ساير فعاليت‌هاي فوق برنامه شامل: برگزاري مسابقات، نمايشگاه و اردوهاي دانش‌آموزي مي‌باشد.

? اجراي برنامه آموزش مهارت هاي زندگي در مدارس داوطلب
از آنجا كه اجراي برنامه از طريق تفاهم نامه، نياز به توجيه مسوولين آموزش و پرورش و صرف وقت زياد و همچنين پرداخت هزينه هاي زياد از طرف سازمان بهزيستي مي باشد كه خود مانع توسعه برنامه و فراگير نمودن برنامه در سطح تمامي مدارس كشور مي گردد،‌ لذا دفتر پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي همزمان با سياست قبلي خود يعني عقد تفاهم نامه كشوري و استاني، سياست اجراي برنامه براي مدارس داوطلب با پرداخت هزينه هاي طرح از طرف مدارس و والدين دانش آموزان را نيز در ستور كار خود قرار داده است . براي اين منظور استان موارد زير را در سطح استان انجام مي دهد.

1 ـ ارائه فراخوان و تبليغات جهت معرفي برنامه به خانوده ها:
جهت آگاهي والدين و معلمان از برنامه، لازم است تا استان اقدام به تكثير بروشور ،‌ پمفلت ،‌ مصاحبه‌هاي تلويزيوني،‌ راديويي ،‌برگزاري همايش ها و نمايشگاه هاي يك روزه براي مديران مدرسه و والدين نموده تا والدين به هنگام ثبت نام فرزند خود در مدرسه، در مورد درس مهارت هاي زندگي به فرزند از پرسنل آموزش مدرسه و جو نموده و مدرسه اقدام به آموزش معلمان خود در زمينه مهارت هاي زندگي نمايد.

2 ـ راه اندازي سيستم جمع آوري هزينه كتاب ها از والدين:
در اين طرح تمامي هزينه ها به عهده مدرسه مي باشد. مدرسه مي بايست در زمان ثبت نام دانش آموزان مبلغ كتاب ها ،‌ حق الزحمه معلم در صورت تصميم مدرسه و ساير هزينه ها از جمله وسايل كمك آموزشي را از خانواده ها دريافت نمايد . علاوه بر اين لازم است تا معاونت پيشگيري جهت معرفي مدارس به انتشارات يا ارائه كتاب به مدرسه سيستم دريافت را راه اندازي نمايد. براي هماهنگي بين مدارس و جلوگيري از هرگونه سوء استفاده مالي از طرح، لازم است استان هزينه هاي طرح را به صورت مکتوب به مدارس اعلام شود.

3 ـ آموزش معلمان داوطلب :
برگزاري كارگاه هاي آموزشي، تعداد ساعات و نحوه آموزش مانند آنچه که در صفحات قبل آمده است، مي باشد.
4 ـ ارزشيابي
مشابه موارد قبل مي باشد./ع

با تشكر
برنامه آموزش مهارت‌هاي زندگي

تغییر قالب صفحه